Planowe ograniczenia w ruchu - TBR*

[Poland_Wazeopedia1]

Jest to wersja robocza dokumentu, artykuł jest przed lub w trakcie edycji.

Do publikacji poruszanych w tym artykule ograniczeń wymagana jest aktualizacja mapy. Czyli należy pamiętać, iż od naniesienia ich w edytorze, do publikacji w aplikacji i na mapach live, musi minąć ok. 48 godzin.

Podstawowe pojęcia TBR, TBSR i TBTR

• TBR (z ang. Time Based Restriction) to zbiorcze określenie planowych ograniczeń ruchu na segmentach lub skrętach, stosowanych w WME do odwzorowania rzeczywistych zakazów/zezwoleń.
• TBSR (z ang. Time Based Segment Restriction) dotyczy przejazdu po samym segmencie – np. „ulica zamknięta dla ruchu tranzytowego 7:00–9:00 w dni robocze”.
• TBTR (z ang. Time Based Turn Restriction) dotyczy konkretnego skrętu na węźle – np. „zakaz skrętu w lewo 16:30–18:30 pon–pt”.

Kiedy używać TBSR, a kiedy TBTR

• Użyj TBSR, gdy znak/obostrzenie dotyczy przejazdu całą ulicą lub odcinkiem (np. zakaz wjazdu do strefy, buspas czasowy, wjazd tylko dla mieszkańców w określonych godzinach).
• Użyj TBTR, gdy ograniczenie dotyczy tylko samego manewru (np. „zakaz skrętu w lewo 7–9”, „zakaz zawracania 22–6”).
• Unikaj używania jednocześnie TBSR i TBTR dla tej samej sytuacji, jeśli da się to precyzyjnie opisać tylko jednym typem – zmniejsza to ryzyko konfliktu i ułatwia debugowanie routingu.

Interfejs WME – gdzie szukać TBR

• TBSR ustawiasz w panelu właściwości segmentu – po zaznaczeniu segmentu w panelu bocznym dostępna jest sekcja „Restrictions”/„Ograniczenia” z możliwością dodania reguł.
  

  

• TBTR ustawiasz z poziomu strzałek skrętów: wybierz segment wlotowy, najedź kursorem na zieloną lub żółtą strzałkę, a następnie kliknij „Ograniczenia”, by otworzyć okno definicji ograniczenia skrętu.
  

  

Typy reguł: dopuszczona, bezpłatna oraz zabroniona

• Dopuszczona działa jak biała lista – jeśli istnieje choć jedna reguła dopuszczona obowiązująca w danym momencie, wszystko inne jest zabronione, chyba że zostało wyraźnie dozwolone.
• Zabroniona działa jak czarna lista – jeśli istnieje obowiązująca reguła zabroniona, wszystko inne jest dozwolone, chyba że jest wyraźnie zakazane.
• Bezpłatna - stosowana tylko dla segmentów (TBSR) - reguła, która pozwala określić bezpłatny przejazd dla danej grupy pojazdów na płatnych segmentach.

Nie konfiguruj jednocześnie opcji dozwolona i zakazana dla tego samego kierunku na segmencie i tego samego czasu – kolejność ewaluacji przez algorytm nie jest gwarantowana i może prowadzić do nieprzewidywalnego routingu.

Ustawianie TBSR na segmencie – krok po kroku

1. Zaznacz segment

   • Kliknij segment, upewnij się, że panel boczny pokazuje jego właściwości (kierunek A→B, B→A lub Two-way).

2. Otwórz sekcję Ograniczenia

   • W panelu znajdź sekcję „Ograniczenia” i dla odpowiedniego kierunku kliknij „Dodaj nowe” (dla A→B, B→A lub Dwukierunkowa).
     
     

3. Wybierz czego dotyczy ograniczenie

   • Z rozwijanej listy wybierz “Cały segment” - w Polsce nie korzystamy z podziału na pasy ruchu.
     
     

4. Zdefiniuj okres oraz regułę

   • Ustaw kalendarz: np. pon–pt, 07:00–09:00; możesz też wskazać określone daty/okres (np. sezonowe ograniczenie).
   • Wybierz typ: zazwyczaj „zabroniona” dla zakazu ruchu.
     
     

5. Określ typy pojazdów

   • W polskich realiach typ pojazdu musi odpowiadać oznakowaniu:
     • Określ jakiej grupy pojazdów będzie dotyczył warunek.
       
       
       
       
       

6. Zastosuj i zapisz

   • Kliknij „Dalej” następnie “Zatwierdź” w oknie reguły, a następnie „Zapisz” w prawym górnym rogu WME, aby wysłać zmianę na serwer.
     
     

Ustawianie TBTR na skręcie – krok po kroku

1. Zaznacz segment wlotowy

   • Kliknij segment, z którego wykonywany jest skręt; na węźle zobaczysz strzałki skrętów.

2. Otwórz edycję skrętu

   • Najedź kursorem na konkretną strzałkę; pojawi się m.in. ikona zegara (TBTR).
   • Kliknij pole “Ograniczenia”, aby otworzyć okno edycji ograniczeń czasowych skrętu.
     
     

3. Skonfiguruj regułę

   • Wybierz typ „zabroniona” dla zakazu skrętu w zadanym oknie czasowym.
   • Ustaw dni tygodnia i przedział godzin (np. pon–pt, 16:30–18:30); jeśli zakaz obowiązuje od–do daty, ustaw zakres w kalendarzu.
     
     

4. Typy pojazdów

   • Analogicznie jak przy TBSR – odzwierciedl typy pojazdów wynikające ze znaków.
     
     

5. Zastosuj i zapisz

   • Kliknij „Dalej” i “Zatwierdfź” w oknie, a następnie „Zapisz” w WME; strzałka ze skrętem z TBR będzie widoczna jako pomarańczowa (czasowo ograniczona).
     
     

Konfiguracja pod konkretne typy pojazdów

• W ograniczeniach segmentu/skrętu można definiować reguły dla: prywatnych samochodów, motocykli, pojazdów z napędem elektrycznym, TAXI oraz transportu publicznego, z osobna.
• Przykładowe scenariusze:
  • Pas autobusowy dostępny tylko 6:00–9:00 dla autobusów – zezwalamy tylko dla autobusów w tym oknie, zabraniamy dla innych typów według przyjętej logiki.
  • Strefa tylko dla TAXI – dozwolona dla pojazdów TAXI, zabroniona dla innych.

<= →

***

Harmonogramy i kombinacje reguł

• Harmonogramy mogą obejmować: dni tygodnia, przedziały godzin, daty sezonowe (np. 01.04–31.10), a także kombinacje w jednym TBR.
• Dla złożonych przypadków lepiej użyć kilku prostszych reguł (np. osobna dla porannego szczytu i osobna dla popołudniowego) niż jednej mocno skomplikowanej konfiguracji – jest to zgodne z dobrymi praktykami globalnych przewodników „Restrictions”.

***

Dokumentowanie zmian i standardy Wazeopedii Polska

• Polska Wazeopedia zawiera sekcje dotyczące zasad społeczności, najlepszych praktyk edycji oraz planowych ograniczeń w ruchu, które należy stosować przy dokumentowaniu TBR.

• Zgodnie z polskimi standardami:

  • każda istotna TBR powinna mieć odniesienie w notatkach segmentu lub w zgłoszeniu na odpowiednim kanale (np. forum/Slack),
  • opis powinien zawierać: podstawę (np. znak B-5, uchwała, komunikat ZDM), zakres godzin i dni, typ pojazdu, ewentualny okres obowiązywania.

***

Dobre praktyki edytorskie przy TBR w Polsce

• Włącz odpowiednie warstwy WME, aby uniknąć dublowania elementów i błędnych interpretacji istniejących ograniczeń.
• Stosuj zasadę prostoty – Waze jest narzędziem nawigacyjnym, nie mapą topograficzną; nadmierne komplikowanie TBR utrudnia utrzymanie i może prowadzić do mylących tras.
• Upewnij się, że segmenty z TBR są prawidłowo sklasyfikowane (typ drogi, kierunek, lock level) oraz mają poprawne połączenia z sąsiednimi segmentami – bez tego TBR może działać nieintuicyjnie.

***

Najczęstsze błędy przy TBR i jak je naprawić

1. Nakładające się allowed/prohibited na tym samym kierunku

• Problem: edytor definiuje jednocześnie allowed i prohibited dla tej samej relacji w pokrywających się oknach czasowych, co prowadzi do nieprzewidywalnego routingu.

• Naprawa:

  • przeanalizuj wszystkie reguły dla kierunku;
  • pozostaw spójny model: tylko allowed (białe listy) lub tylko prohibited (czarne listy) dla danej relacji i czasu;
  • usuń lub scal reguły tak, aby w jednym momencie obowiązywał tylko jeden typ logiki.

2. Zbyt szeroki zakres typów pojazdów

• Problem: ograniczenie ustawione dla „wszystkich pojazdów” zamiast tylko tych, których dotyczy znak (np. ciężarówki), przez co kierowcy osobówek otrzymują błędne trasy.]

• Naprawa:

  • doprecyzuj typy pojazdów zgodnie z oznakowaniem,
  • rozbij reguły, jeśli różne typy pojazdów mają różne zasady (np. osobno dla busów, osobno dla ciężarówek).

3. Użycie TBSR zamiast TBTR (lub odwrotnie)

• Problem: zakaz dotyczy tylko skrętu, a edytor ustawia TBSR na całym segmencie; skutkuje to omijaniem całej ulicy zamiast jednego manewru.

• Naprawa:

  • usuń TBSR,
  • skonfiguruj poprawny TBTR na konkretnej strzałce skrętu;
  • przetestuj routing (np. w aplikacji po aktualizacji mapy lub narzędziami społeczności), czy Waze proponuje właściwą trasę.

4. Brak dokumentacji i kontekstu

• Problem: brak opisu powoduje, że inni edytorzy nie wiedzą, dlaczego istnieje TBR, i często go usuwają jako „dziwny routing”.

• Naprawa:

  • dodaj komentarz w notatkach segmentu lub w odpowiednim wątku/kanale (źródło informacji, link do aktu/komunikatu, zdjęcie znaku),
  • przy złożonych konfiguracjach odwołuj się do artykułu „Planowe ograniczenia w ruchu” w Wazeopedii Polska.

5. Błędne dni tygodnia lub strefa czasowa

• Problem: reguła ustawiona np. na sob–niedz zamiast pon–pt, albo pomyłka w godzinach (16:00 zamiast 18:00), co skutkuje odmiennym działaniem od znaków drogowych.

• Naprawa:

  • zawsze porównuj definicję TBR 1:1 z treścią znaku (dni/godziny),
  • przy złożonych kombinacjach najpierw rozpisz logikę na papierze/komentarzu, potem dopiero przenieś do WME.

***

Jak testować i weryfikować TBR

• Używaj kombinacji podglądu zamkniętych skrętów (np. skróty typu Shift+Z) oraz sprawdzania strzałek, by upewnić się, że konfiguracja jest spójna i nie tworzy niezamierzonych blokad.
• Po wdrożeniu ważnych TBR monitoruj raporty użytkowników (UR), forum oraz kanały społeczności – zgłoszenia o „dziwnych objazdach” często wskazują na błędne lub zbyt agresywne TBR.